KUALA LUMPUR: Cadangan menggunakan cip kecerdasan buatan (AI) keluaran Huawei Technologies Co sebagai tulang belakang projek AI berdaulat Malaysia bernilai RM2 bilion menimbulkan persoalan besar mengenai keselamatan data, kelangsungan teknologi dan hala tuju strategik negara.
Menurut laporan Bloomberg yang diterbitkan The Edge Malaysia, kerajaan sedang menilai secara serius cip Huawei Ascend 910C untuk mengendalikan infrastruktur AI berdaulat. Jika diteruskan, Malaysia dilaporkan boleh menjadi kerajaan asing pertama yang secara rasmi memilih pemecut AI China berbanding teknologi Amerika bagi projek seumpama itu. Bagaimanapun, keputusan muktamad belum diumumkan dan laporan tersebut bersandarkan sumber yang tidak dinamakan. The Edge Malaysia/Bloomberg
Persoalannya, mengapa kerajaan perlu mengambil risiko geopolitik dan teknologi sedemikian sedangkan Malaysia sudah mempunyai kerjasama lebih awal antara tempatan YTL Power International Bhd dan NVIDIA?
AI berdaulat tidak semestinya menggunakan cip Huawei
Konsep AI berdaulat bermaksud Malaysia memiliki kawalan terhadap data, infrastruktur, model bahasa, operasi pusat data serta peraturan aksesnya. Ia tidak semestinya bermaksud setiap cip yang digunakan mesti dihasilkan oleh Malaysia atau berasal dari negara tertentu.
Malaysia boleh menggunakan cip NVIDIA tetapi membangunkan dan mengendalikan perkhidmatan awannya sendiri dalam negara. Data kerajaan boleh ditempatkan di pusat data tempatan, dikawal oleh entiti Malaysia dan tertakluk kepada dasar keselamatan serta bidang kuasa negara.
Model ini sebenarnya sudah mula dibangunkan melalui syarikat Malaysia, YTL AI Cloud dan kerjasamanya dengan NVIDIA.
YTL Power sebelum ini mengumumkan pembangunan infrastruktur AI Cloud menggunakan teknologi NVIDIA bagi menyokong AI berdaulat Malaysia. Infrastruktur itu turut menjadi asas kepada ILMU 1.0, model bahasa besar atau LLM milik Malaysia yang dibangunkan untuk memahami bahasa, budaya dan konteks tempatan.
YTL sendiri menyatakan bahawa superkomputer dan infrastruktur AI Cloud berkenaan akan menyediakan asas kepada AI berdaulat negara serta menggerakkan ILMU. NVIDIA pula mengiktiraf YTL AI Cloud sebagai sebuah “sovereign AI factory” yang menyokong aspirasi ekonomi digital Malaysia. YTL Corporation, NVIDIA
Ini menunjukkan bahawa pilihan untuk membangunkan AI berdaulat berasaskan cip NVIDIA tetapi dikendalikan melalui perkhidmatan awan tempatan bukan sekadar teori. Infrastruktur dan kerjasama awalnya sudah pun wujud.
Mengapa kerajaan mahu membuka satu lagi laluan?
Laporan Bloomberg menyatakan Telekom Malaysia Bhd dipilih melalui tender terbuka sebagai pengendali utama projek AI berdaulat kerajaan. TM mempunyai kerjasama sedia ada dengan Huawei dan menggunakan teknologi syarikat China itu dalam infrastruktur awannya, walaupun perkhidmatan pengkomputeran AI TM ketika ini menggunakan cip NVIDIA.
Keadaan ini menimbulkan persoalan mengenai keperluan sebenar membawa masuk cip Huawei Ascend 910C.
Adakah kerajaan sudah menjalankan perbandingan menyeluruh antara Huawei, NVIDIA dan penyedia lain dari segi prestasi, keselamatan, kos keseluruhan, penggunaan tenaga, kebolehskalaan serta keserasian perisian?
Mengapakah kapasiti YTL AI Cloud dan pengalaman membangunkan ILMU tidak dinilai sebagai sebahagian daripada penyelesaian nasional?
Adakah projek kerajaan bernilai RM2 bilion ini akan melengkapkan ekosistem AI tempatan yang sudah dibangunkan atau mewujudkan dua infrastruktur bertindih yang menggunakan platform berbeza?
Soalan-soalan tersebut perlu dijawab kerana dana awam, data kerajaan dan maklumat strategik negara mungkin terlibat.
Risiko sekatan Amerika bukan perkara kecil
Pentadbiran Presiden Donald Trump sebelum ini memberi amaran bahawa penggunaan cip Huawei Ascend 910C boleh menimbulkan isu pematuhan terhadap peraturan eksport Amerika Syarikat.
Huawei telah lama berdepan sekatan Washington terhadap akses kepada teknologi dan peralatan pengeluaran cip tertentu. Oleh sebab itu, keputusan Malaysia memilih Ascend 910C mungkin mendedahkan projek nasional kepada ketidakpastian rantaian bekalan, kemas kini teknologi, alat pembangunan dan hubungan dengan penyedia teknologi Amerika.
Walaupun Malaysia berhak membuat keputusan sendiri berdasarkan kepentingan negara, kedaulatan tidak bermaksud risiko geopolitik boleh diketepikan.
Malaysia mempunyai antara ekosistem pusat data AI yang berkembang paling pesat, dengan penyertaan syarikat Amerika seperti NVIDIA, Microsoft dan Oracle. Pemilihan Huawei bagi sistem yang mengendalikan data sensitif kerajaan berpotensi menimbulkan ketegangan dengan Washington dan menjejaskan keyakinan sesetengah pelabur atau rakan teknologi.
Ini tidak membuktikan bahawa cip Huawei tidak selamat. Namun, tekanan kawal selia dan geopolitik yang sedang dikenakan terhadap Huawei merupakan risiko nyata yang mesti dimasukkan dalam penilaian kerajaan.
Data sensitif tidak boleh diserahkan kepada satu vendor
AI berdaulat yang dirancang kerajaan dilaporkan berpotensi mengendalikan maklumat kerajaan, ketenteraan dan perisikan. Justeru, persoalannya bukan sekadar sama ada cip Huawei atau NVIDIA lebih berkuasa.
Kerajaan perlu menjelaskan siapa yang akan mengurus data, siapa mempunyai akses pentadbiran, di mana data dan salinan sandaran disimpan, bagaimana sistem diaudit serta sama ada vendor asing boleh mengakses telemetri, perisian atau kemas kini sistem.
Penggunaan cip NVIDIA juga tidak secara automatik menjamin kedaulatan data. Jika infrastruktur awan, kunci penyulitan atau kawalan operasi berada di tangan syarikat asing, risiko ketergantungan masih wujud.
Penyelesaian paling munasabah adalah menggunakan perkakasan yang kompetitif tetapi memastikan perkhidmatan awan, pusat data, kunci penyulitan, model AI dan kuasa pentadbiran dikawal sepenuhnya oleh entiti Malaysia.
Dalam konteks ini, pendekatan menggunakan teknologi NVIDIA melalui YTL AI Cloud, di samping pembangunan LLM tempatan seperti ILMU, kelihatan mempunyai asas yang lebih jelas. Ia bukan bebas risiko, tetapi kerajaan tidak perlu memulakan keseluruhan ekosistem daripada kosong.
Jangan gantikan satu kebergantungan dengan kebergantungan lain
Kerajaan mungkin berpandangan penggunaan Huawei dapat mengurangkan pergantungan Malaysia kepada teknologi Amerika. Namun, menggantikan pergantungan terhadap Amerika dengan pergantungan kepada China bukanlah kedaulatan teknologi yang sebenar.
Strategi lebih selamat ialah membangunkan sistem berbilang vendor, mengelakkan pergantungan mutlak kepada satu seni bina cip dan memastikan model AI boleh dipindahkan antara platform apabila diperlukan.
Kerajaan juga boleh mengasingkan sistem mengikut tahap sensitiviti. Data awam dan aplikasi komersial boleh menggunakan infrastruktur yang lebih terbuka, manakala maklumat kerajaan, pertahanan dan perisikan ditempatkan dalam persekitaran berasingan dengan kawalan keselamatan paling ketat.
Sebelum sebarang kontrak dimuktamadkan, kerajaan wajar menjalankan penilaian keselamatan bebas, ujian prestasi sebenar, analisis jumlah kos pemilikan dan kajian mengenai kesan sekatan eksport. Hasil penilaian itu perlu dibentangkan kepada Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen yang berkaitan tanpa mendedahkan butiran yang boleh menjejaskan keselamatan negara.
Kerajaan perlu menjelaskan rasional pemilihan
Malaysia tidak seharusnya membuat keputusan strategik bernilai RM2 bilion hanya berdasarkan harga perkakasan atau hubungan sedia ada antara sebuah syarikat telekomunikasi dengan vendor tertentu.
Jika Huawei menawarkan teknologi yang lebih menjimatkan, lebih selamat dan lebih sesuai, kerajaan perlu membuktikannya melalui penilaian teknikal yang telus. Jika NVIDIA mempunyai prestasi dan ekosistem perisian lebih matang, kerajaan pula perlu menjelaskan mengapa pilihan itu tidak dimanfaatkan melalui infrastruktur tempatan seperti YTL AI Cloud.
Pembangunan ILMU telah membuktikan bahawa Malaysia boleh membina model bahasa sendiri menggunakan infrastruktur NVIDIA tanpa menyerahkan pemilikan model atau data negara kepada penyedia awan asing.
Justeru, persoalan pokoknya bukan sama ada Malaysia mesti memilih Amerika atau China. Persoalannya ialah pilihan manakah memberikan kawalan terbesar kepada Malaysia dengan risiko keselamatan, teknologi dan geopolitik paling rendah.
AI berdaulat sepatutnya mengukuhkan keselamatan dan kebebasan teknologi negara. Jika keputusan dibuat tanpa audit bebas, perbandingan terbuka dan pelan keluar daripada pergantungan vendor, projek yang dinamakan “berdaulat” itu akhirnya boleh meletakkan Malaysia dalam bentuk kebergantungan baharu.
